Historische Herinnering Jodendom-Christendom en Saint Paul
Onofficiële machinevertaling van de Engelse uitgave (tr. Alastair D. Pannell and Maurice Bucaille); niet nagekeken. Engels origineel.
De waarde die aan de auteurs van de Evangeliën wordt toegekend als ooggetuigen, wordt de gelovigen altijd als vanzelfsprekend gepresenteerd. In de midden van de tweede eeuw noemde Sint Justinus immers al de Evangeliën de 'Memoires van de Apostelen'. Er zijn bovendien zoveel details bekendgemaakt over de auteurs dat het een wonder is dat men ooit hun nauwkeurigheid in twijfel zou kunnen trekken. 'Mattheüs was een bekend karakter 'een douaneambtenaar in dienst bij de tolpoort of douanehuis te Kapernaüm'; het wordt zelfs gezegd dat hij zowel Aramees als Grieks sprak. Marcus is eveneens gemakkelijk te identificeren als Peters collega; er bestaat geen twijfel dat hij ook een ooggetuige was. Lucas is de 'liefdevolle geneesheer' waar Paulus over spreekt: de informatie over hem is zeer precies. Johannes is de Apostel die altijd nabij Jezus was, zoon van Zebedeüs, visser op de Zee van Galilea.
Moderne studies over de oorsprong van het christendom laten zien dat deze manier van presenteren nauwelijks overeenkomt met de werkelijkheid. We zullen zien wie de auteurs van de Evangeliën werkelijk waren. Voor zover de decennia na Jezus' missie betreft, moet begrepen worden dat de gebeurtenissen niet op de manier hebben plaatsgevonden zoals ze zijn verteld en dat de komst van Petrus in Rome op geen enkele manier de basis heeft gelegd voor de Kerk. Integendeel, van het moment dat Jezus de aarde verliet tot de tweede helft van de tweede eeuw was er een strijd tussen twee facties. De ene was wat men de Pauline christenen zou kunnen noemen en de andere het Judeo-christendom. Het was pas heel langzaam dat de eerste de tweede verdreef, en het Pauline christendom zegevierde over het Judeo-christendom.
Een groot aantal zeer recente werken is gebaseerd op hedendaagse ontdekkingen over het christendom. Daaronder vinden we de naam van Cardinal Daniélou. In december 1967 publiceerde hij een artikel in het tijdschrift Studies (Etudes) getiteld. 'Een nieuwe voorstelling van de oorsprong van het christendom: het Judeo-christendom'. (Une vision nouvelle des origines chr'tiennes, le jud'o-christianisme). Hierin bespreekt hij eerdere werken, traceert hij de geschiedenis ervan en stelt hij ons in staat de verschijning van de Evangeliën in een heel andere context te plaatsen dan die welke naar voren komt bij het lezen van verslagen die bedoeld zijn voor massapublicatie. Het volgende is een verkorte versie van de essentiële punten die in zijn artikel worden aangehaald, inclusief vele citaten ervan.
Na Jezus' vertrek vormde de "kleine groep Apostelen" een "joodse sekte die getrouw bleef aan de vorm van aanbidding die in de Tempel werd beoefend". Toen echter de observances van bekeerlingen uit het heidendom aan hen werden toegevoegd, werd er een 'speciaal systeem' aangeboden, zo te zeggen: de Raad van Jeruzalem in 49 n.Chr. onthefde hen van de besnijdenis en joodse observances; "veel Judeo-christenen verwierpen deze concessie". Deze groep stond geheel los van Paulus. Bovendien stonden Paulus en de Judeo-christenen in conflict over de kwestie van heidenen die zich tot het christendom hadden bekeerd (het incident in Antiochië, 49 n.Chr.). "Voor Paulus waren besnijdenis, Sabbat en de vorm van aanbidding die in de Tempel werd beoefend, voortaan ouderwets, zelfs voor de joden. Het christendom moest zich bevrijden van zijn politiek-religieuze band met het jodendom en zich openstellen voor de heidenen."
Voor de Judeo-christenen die 'getrouw bleven aan het jodendom' was Paulus een verrader. Judeo-christelijke documenten noemen hem een 'vijand', beschuldigen hem van 'tactische dubbelzinnigheid' . . . '"Tot 70 n.Chr. vertegenwoordigt het Judeo-christendom de meerderheid van de Kerk" en "Paulus blijft een geïsoleerd geval". De leider van de gemeenschap op dat moment was Jacobus, een verwant van Jezus. Bij hem waren (in het begin) Petrus en Johannes. "Jacobus kan worden beschouwd als de vertegenwoordiger van de Judeo-christelijke kamp, dat bewust vasthield aan het jodendom in tegenstelling tot het Pauline christendom." Jezus' familie heeft een zeer belangrijke plaats in de Judeo-christelijke Kerk van Jeruzalem. "Jacobus' opvolger was Simeon, zoon van Cleopas, een neef van de Heer".
Cardinal Daniélou citeert hier Joods-christelijke geschriften die de opvattingen over Jezus van deze gemeenschap tot uitdrukking brengen die aanvankelijk rond de apostelen vormde: het Evangelie van de Hebreeën (afkomstig van een Joods-christelijke gemeenschap in Egypte), de geschriften van Clement: Homiliën en Erkenningen, 'Hypotyposeis', de Tweede Apocalyps van Jacobus, het Evangelie van Thomas. [Men kan hier opmerken dat al deze geschriften later zouden worden ingedeeld als Apocryfen, d.w.z. ze moesten worden verborgen door de overwinnde Kerk die was geboren uit Paulus' succes. Deze Kerk maakte voor de hand liggende excisions in de Evangelieliteratuur en behield slechts de vier canonieke Evangeliën.] "Aan de Joods-christenen moet men de oudste geschriften van de christelijke literatuur toeschrijven." Cardinal Daniélou vermeldt ze in detail.
"Het was niet alleen in Jeruzalem en Palestina dat het Jodendom-christendom tijdens de eerste honderd jaar van de Kerk de overhand had. De Joods-christelijke missie lijkt overal te zijn ontwikkeld vóór de Paulusmissie. Dit is zeker de verklaring voor het feit dat de brieven van Paulus alluderen op een conflict." Het waren dezelfde tegenstanders waarmee hij overal zou ontmoeten: in Galatië, Korinte, Colossae, Rome en Antiochië.
De Syro-Palestijnse kust van Gaza tot Antiochië was Joods-christelijk '"zoals blijkt uit de Handelingen van de Apostelen en de Clementijnse geschriften". In Klein-Azië wordt het bestaan van Joods-christenen aangegeven in Paulus' brieven aan de Galaten en de Kolossenzen. De geschriften van Papias geven ons informatie over het Jodendom-christendom in Phrygië. In Griekenland vermeldt Paulus' eerste brief aan de Korintiërs Joods-christenen, vooral bij Apollos. Volgens Clement's brief en de Herder van Hermas was Rome een 'belangrijk centrum'. Voor Suetonius en Tacitus vertegenwoordigden de christenen een Joodse sekte. Cardinal Daniélou denkt dat de eerste evangelisatie in Afrika Joods-christelijk was. Het Evangelie van de Hebreeën en de geschriften van Clement van Alexandrië sluiten hierop aan.
Het is essentieel om deze feiten te kennen om de strijd tussen gemeenschappen te begrijpen die de achtergrond vormde waartegen de Evangeliën werden geschreven. De teksten die we vandaag hebben, na vele aanpassingen van de bronnen, begonnen rond 70 n.Chr. te verschijnen, de tijd waarin de twee rivaliserende gemeenschappen verwikkeld waren in een felle strijd, waarbij de Joods-christenen nog steeds de overhand hadden. Met de Joodse oorlog en de val van Jeruzalem in 70 n.Chr. zou de situatie worden omgedraaid. Dit is hoe Cardinal Daniélou de neergang verklaart:
"Nadat de joden in het rijk in diskrediet waren geraakt, neigden de christenen ertoe zich van hen af te keren. De hellenistische volkeren van christelijke overtuiging kregen toen de overhand. Paulus won een postuum succes. Het christendom scheidde zich politiek en sociologisch van het jodendom; het werd het derde volk. Desondanks bleef het Jodendom-christendom cultureel domineren tot de Joodse opstand in 140 n.Chr."
Van 70 n.Chr. tot een periode kort voor 110 n.Chr. werden de Evangeliën van Marcus, Mattheüs, Lucas en Johannes geproduceerd. Ze vormen niet de eerste geschreven christelijke documenten: de brieven van Paulus dateren van veel eerder. Volgens O. Culmann schreef Paulus waarschijnlijk zijn brief aan de Thessalonianen in 50 n.Chr. Hij was waarschijnlijk al enkele jaren verdwenen voordat het Evangelie van Marcus was voltooid.
Paul is de meest controversiële figuur in het christendom. Hij werd door de familie van Jezus en door de apostelen die in Jeruzalem bleven, in de kring rond Jakobus, beschouwd als een verrader van Jezus's gedachtegoed. Paul creëerde het christendom ten koste van hen die Jezus had bijeengebracht om zijn leer te verspreiden. Hij had Jezus niet gekend tijdens zijn leven en hij bewees de legitimiteit van zijn missie door te verklaren dat Jezus, opgestaan uit de doden, aan hem verschenen was op de weg naar Damascus. Het is heel redelijk om te vragen wat het christendom zou zijn geweest zonder Paul en men zou ongetwijfeld allerlei hypothesen over dit onderwerp kunnen construeren. Voor zover de Evangeliën betreft, is het echter bijna zeker dat als deze sfeer van strijd tussen gemeenschappen niet had bestaan, we niet de teksten zouden hebben die we vandaag hebben. Ze verschenen in een tijd van felle strijd tussen de twee gemeenschappen. Deze 'gevechtsgeschriften', zoals vader Kannengiesser ze noemt, kwamen voort uit de veelvoud van geschriften over Jezus. Deze vonden plaats op het moment dat Paul's stijl van christendom definitief zegevierde en zijn eigen collectie van officiële teksten creëerde. Deze teksten vormden de 'Canon' die als heterodox veroordeelde en uitsloot alle andere documenten die niet geschikt waren voor de lijn die door de Kerk was aangenomen.
De Joodse-christenen zijn nu als gemeenschap met enige invloed verdwenen, maar men hoort mensen nog steeds over hen praten onder de algemene term 'Juda'stic'. Dit is hoe kardinaal Daniélou hun verdwijning beschrijft:
"Toen ze werden afgesneden - van de Grote Kerk, die zich geleidelijk bevrijdde van haar Joodse banden, kwamen ze in het Westen zeer snel in het verval. In het Oosten is het echter mogelijk om sporen van hen te vinden in de derde en vierde eeuw A.D., vooral in Palestina, Arabië, Transjordanië, Syrië en Mesopotamië. Anderen sloten zich aan bij de orthodoxie van de Grote Kerk, terwijl ze tegelijkertijd sporen van Semitische cultuur bewaarden; sommigen van hen bestaan nog steeds in de Kerken van Ethiopië en Chaldea".
|
← Terug naar Inhoudsopgave |