The Gospels - Introduction
Onofficiële machinevertaling van de Engelse uitgave (tr. Alastair D. Pannell and Maurice Bucaille); niet nagekeken. Engels origineel.
Deze observatie is zeer recent: het boek van vader Roguet werd in 1973 gepubliceerd. Niet zo heel lang geleden kende de meerderheid van de christenen slechts geselecteerde delen van de Evangelies die tijdens de diensten werden gelezen of tijdens de preken becommentarieerd. Met uitzondering van de protestanten was het niet gebruikelijk voor christenen om de Evangelies in hun geheel te lezen. Boeken over religieuze instructie bevatten slechts fragmenten; de in extenso tekst circuleerde nauwelijks. In een katholieke school had ik exemplaren van de werken van Vergil en Plato, maar ik had het Nieuwe Testament niet. De Griekse tekst hiervan zou desondanks zeer instructief zijn geweest: het was pas veel later dat ik besefte waarom ze ons geen vertalingen van de heilige geschriften van het christendom hadden gegeven. Deze hadden ons ertoe kunnen brengen onze leraren vragen te stellen die zij moeilijk zouden hebben kunnen beantwoorden.
Deze ontdekkingen, gedaan wanneer men een kritische blik heeft tijdens een lezen in extens van de Evangelies, hebben de Kerk ertoe aangezet om de hulp van lezers te bieden door hen te helpen hun verbazing te overwinnen. "Velen christenen moeten leren hoe ze de Evangelies moeten lezen", merkt vader Roguet op. Of men het eens is met de uitleg die hij geeft, het is zeer prijzenswaardig dat hij daadwerkelijk deze delicate problemen aanpakt. Helaas is het niet altijd zo in veel geschriften over de christelijke Openbaring.
In edities van de Bijbel die geproduceerd zijn voor brede publicatie, geven inleidende aantekeningen steevast een verzameling ideeën die ertoe neigen de lezer te overtuigen dat de Evangelies nauwelijks problemen opleveren met betrekking tot de persoonlijkheden van de auteurs van de verschillende boeken, de authenticiteit van de teksten en de waarachtigheid van de beschrijvingen. Ondanks het feit dat er zoveel onbekenden zijn met betrekking tot auteurs van wie we de identiteit helemaal niet kennen, vinden we een overvloed aan precieze informatie in dit soort inleidende aantekeningen. Vaak presenteren ze als een zekerheid wat zuivere hypothese is, of ze stellen dat een bepaalde evangelist een ooggetuige was van de gebeurtenissen, terwijl specialistische werken het tegenovergestelde beweren. De tijd die verstreken is tussen het einde van Jezus' bediening en het verschijnen van de teksten wordt drastisch verkort. Ze zouden je willen doen geloven dat deze door één man zijn geschreven uit een mondelinge traditie, terwijl specialisten in feite aanpassingen aan de teksten hebben aangegeven. Natuurlijk worden hier en daar bepaalde interpretatieproblemen genoemd, maar ze treden ruw over duidelijke tegenstrijdigheden heen die iedereen die erover nadenkt, moeten opvallen. In de kleine woordenlijsten die men vindt in de appendices die een geruststellende inleiding aanvullen, observeert men hoe onwaarschijnlijkheden, tegenstrijdigheden of flagrante fouten verborgen of verstikt zijn onder slimme argumenten van apologetische aard. Deze verontrustende toestand toont de misleidende aard van dergelijke commentaren aan.
De ideeën die in de komende pagina's zullen worden uitgewerkt, zullen ongetwijfeld lezers die nog niet op de hoogte zijn van deze problemen behoorlijk verbazen. Voordat ik in detail treed, zal ik echter meteen een illustratie van mijn ideeën geven met een voorbeeld dat mij behoorlijk overtuigend lijkt.
Noch Mattheüs noch Johannes spreekt over Jezus' Hemelvaart. Lucas plaatst deze in zijn Evangelie op de dag van de opstanding en veertig dagen later in de Handelingen van de Apostelen waarvan hij wordt gezegd dat hij de auteur is. Marcus vermeldt deze (zonder een datum te geven) in een conclusie die tegenwoordig als onauthentiek wordt beschouwd. De Hemelvaart heeft dus geen solide schriftuurlijke basis. Commentatoren benaderen desalniettemin deze belangrijke vraag met ongelooflijke lichtvoetigheid.
A. Tricot, in zijn Klein Woordenboek van het Nieuwe Testament (Petit Dictionnaire du Nouveau Testament) in de Crampon Bijbel, (1960 editie) [ Pub. Desclée and Co., Parijs.], een werk dat geproduceerd is voor massale publicatie, wijdt geen vermelding aan de Hemelvaart. De Synopsis van de Vier Evangelies (Synopse des Quatre Evangiles) door vaders Beno't en Boismard, leraren aan de Bijbelschool van Jeruzalem, (1972 editie) [ Pub. Editions du Cerf, Parijs], deelt ons mee in volume II, pagina's 451 en 452, dat de tegenstrijdigheid tussen Lucas' Evangelie en de Handelingen van de Apostelen verklaard kan worden door een 'literair kunstgreep': dit is, om het zacht uit te drukken, moeilijk te volgen!.
In alle waarschijnlijkheid heeft vader Roguet in zijn Inleiding tot het Evangelie, 1973, (pagina 187) niet overtuigd geraakt door het bovenstaande argument. De uitleg die hij ons geeft is, op zijn minst, opmerkelijk.
'"Hier, zoals in vele vergelijkbare gevallen, lijkt het probleem pas onoverkomelijk als men de Bijbelse uitspraken letterlijk neemt en hun religieuze betekenis vergeet. Het gaat niet om het afbreken van de feitelijke realiteit tot een inconsistente symboliek, maar om het zoeken naar de theologische intenties van hen die ons deze mysteries onthullen door ons feiten te verschaffen die we met onze zintuigen kunnen begrijpen en tekens die geschikt zijn voor onze incarnatiegeest."
Hoe is het mogelijk tevreden te zijn met een exegese van dit soort? Alleen een persoon die alles zonder voorbehoud aanvaardt, zou dergelijke apologetische vullingen acceptabel vinden.
Een ander interessant aspect van vader Roguet's commentaar is zijn toegeving dat er 'veel vergelijkbare gevallen' zijn; vergelijkbaar, dat wil zeggen, met de Hemelvaart in de Evangeliën. Het probleem moet daarom in zijn geheel, objectief en diepgaand worden benaderd. Het zou redelijk zijn om te zoeken naar een verklaring door de omstandigheden te bestuderen die de schrijven van de Evangeliën kenmerkten, of de religieuze sfeer die op dat moment heerste. Wanneer aanpassingen van de oorspronkelijke teksten, afkomstig van mondelinge tradities, worden aangehaald, en we zien hoe teksten die aan ons zijn doorgegeven zijn gecorrumpeerd, dan komt de aanwezigheid van obscure, onbegrijpelijke, tegenstrijdige, onwaarschijnlijke en zelfs absurde passages minder als een verrassing. Hetzelfde geldt voor teksten die onverenigbaar zijn met de bewezen realiteit van vandaag, dankzij wetenschappelijke vooruitgang. Dergelijke observaties duiden op het element van menselijke participatie bij het schrijven en wijzigen van de teksten.
Toegegeven, in de afgelopen decennia heeft objectief onderzoek naar de Schrifturen aandacht gekregen. In een recent boek, Geloof in de opstanding, Opstanding van het geloof[ Pub. Beauchesne, Coll. 'Le Point th'ologique'. Parijs. 1974] (Foi en la Resurrection, Resurrection de la foi), schetst professor Kannengiesser, een professor aan het Katholieke Instituut van Parijs, deze diepgaande verandering in de volgende termen: "De gelovigen zijn zich nauwelijks bewust dat er sinds de tijd van Pius XII een revolutie heeft plaatsgevonden in de methoden van Bijbelse exegese." De 'Revolutie' die de auteur noemt is dus zeer recent. Het wordt langzaam uitgebreid naar de leer van de gelovigen, in ieder geval in het geval van bepaalde specialisten die door deze geest van heropleving worden aangedreven. "De omverwerping van de meest zekere vooruitzichten van de pastorale traditie," schrijft de auteur, "is vooralsnog begonnen met deze revolutie in de methoden van exegese."
Professor Kannengiesser waarschuwt dat 'men de feiten die over Jezus worden gerapporteerd door de Evangeliën niet letterlijk moet nemen', omdat ze 'teksten zijn die geschikt zijn voor een gelegenheid' of 'om te bestrijden', waarvan de auteurs 'de tradities van hun eigen gemeenschap over Jezus opschrijven'. Met betrekking tot de opstanding van Jezus, die het onderwerp van zijn boek is, benadrukt hij dat geen van de auteurs van de Evangeliën kan beweren een ooggetuige te zijn geweest. Hij suggereert dat, voor zover het gaat om de rest van Jezus's openbare leven, hetzelfde geldt, omdat volgens de Evangeliën geen van de Apostelen - behalve Judas Iscariot - Jezus verliet vanaf het moment dat hij Hem volgde tot aan Zijn laatste aardse verschijningen.
We zijn een eind gekomen van de traditionele positie, die slechts tien jaar geleden opnieuw plechtig werd bevestigd door het Tweede Vaticaans Concilie. Dit wordt opnieuw herhaald door moderne populariseringswerken die bestemd zijn om door de gelovigen te worden gelezen. Langzaam maar zeker komt de waarheid aan het licht, echter.
Het is niet gemakkelijk te bevatten, omdat het gewicht van die zo fel verdedigde traditie zeer zwaar is. Om zich hiervan te bevrijden, moet men de wortels van het probleem aanvallen, d.w.z. eerst de omstandigheden onderzoeken die de geboorte van het christendom kenmerkten.
|
← Terug naar Inhoudsopgave |