De Koran, hadith en moderne wetenschap

✦

Onofficiële machinevertaling van de Engelse uitgave (tr. Alastair D. Pannell and Maurice Bucaille); niet nagekeken. Engels origineel.

Hoewel schrijven werd gebruikt bij de overdracht van hadith vanaf het allereerste begin, kwam veel daarvan ook uit de mondelinge traditie. Zij die zich ertoe vastlegden ze in verzamelingen samen te stellen, maakten het soort onderzoek dat altijd zeer belastend is voorafgaand aan het vastleggen van verslagen van vroegere gebeurtenissen. Zij hadden niettemin een grote waardering voor nauwkeurigheid in hun moeizame taak van het verzamelen van informatie. Dit wordt geïllustreerd door het feit dat voor alle uitspraken van de Profeet de meest vermaarde verzamelingen altijd de namen dragen van degenen die verantwoordelijk waren voor het verslag, teruggaand tot de persoon die de informatie voor het eerst verzamelde van leden van Mohammeds familie of zijn metgezellen.

Een zeer groot aantal verzamelingen van de woorden en daden van de Profeet verscheen daardoor onder de titel van hadiths. De exacte betekenis van het woord is 'uitspraken', maar het is ook gebruikelijk om het te gebruiken om de overlevering van zijn daden te betekenen.

Sommige van de verzamelingen werden in de decennia na de dood van Mohammed openbaar gemaakt. Net iets meer dan tweehonderd jaar zouden verstreken zijn voordat enkele van de belangrijkste verzamelingen verschenen. Het meest authentieke verslag van de feiten bevindt zich in de verzamelingen van al-Boechari en Muslim, die dateren van meer dan tweehonderd jaar na Mohammed en die een breder betrouwbaar verslag geven. In de afgelopen jaren is er een tweetalige Arabisch/Engelse editie beschikbaar gesteld door Doctor Muhammed Muhsin Khan, van de Islamitische Universiteit van Medina. [ Pub. Sethi Straw Board Mills (Conversion) Ltd and Taleem-ul-Qur'an Trust, Gujranwala, Cantt. Pakistan. 1ste editie 1971, voor Sahih Al Bukhari.] Het werk van al-Boechari wordt over het algemeen beschouwd als het meest authentiek na de Koran en werd vertaald in het Frans (1903-1914) door Houdas en Marcais onder de titel Les Traditions Islamiques (Islamitische Tradities). De hadiths zijn daardoor toegankelijk voor degenen die geen Arabisch spreken. Men moet echter waakzaam zijn voor bepaalde vertalingen die door Europeanen zijn gemaakt, waaronder de Franse vertaling, omdat ze onnauwkeurigheden en onwaarheden bevatten die vaak meer van interpretatie zijn dan van daadwerkelijke vertaling. Soms veranderen ze de werkelijke betekenis van een hadith zodanig dat ze er een betekenis aan toeschrijven die deze niet bevat.

Wat hun oorsprong betreft, hebben sommige van de hadiths en Evangeliën één punt gemeen, namelijk dat geen van beide werd samengesteld door een auteur die een ooggetuige was van de gebeurtenissen die hij beschrijft. Noch werden ze samengesteld tot enige tijd na de gebeurtenissen die erin worden vastgelegd. De hadiths, net als de Evangeliën, zijn niet allemaal als authentiek geaccepteerd. Slechts een klein aantal daarvan krijgt de quasi-unanieme goedkeuring van specialisten in de Islamitische Traditie, zodat men, behalve al-Muwatta, Sahih Muslim en Sahih al-Boechari, in hetzelfde boek hadiths aantreft die als authentiek worden beschouwd naast degene die twijfelachtig zijn, of die ronduit verworpen moeten worden.

In contrast met de Canonische Evangeliën die, hoewel door sommige moderne geleerden in twijfel getrokken, nooit zijn betwist door christelijke hoogwaardigheidsbekleders, zijn zelfs de hadiths die het meest de moeite waard zijn om als authentiek te worden beschouwd, het onderwerp van kritiek geweest. Zeer vroeg in de geschiedenis van de Islam oefenden meesters in de Islamitische gedachte een grondige kritiek uit op de hadiths, hoewel het basisboek (de Koran) het referentieboek bleef en niet in twijfel mocht worden getrokken.

Ik vond het interessant om de literatuur van de hadiths te doorzoeken om te zien hoe Mohammed zich buiten de context van de geschreven Openbaring uitliet, over onderwerpen die in de volgende eeuwen door wetenschappelijke vooruitgang zouden worden verklaard. Al-hoewel Sahih Muslim ook een authentieke verzameling is, heb ik me in deze studie strikt beperkt tot de teksten van de hadiths die algemeen worden beschouwd als de meest authentieke, namelijk die van al-Boechari. Ik heb altijd geprobeerd in gedachten te houden dat deze teksten door mannen werden samengesteld op basis van gegevens die van een traditie afkomstig waren die deels mondeling was en dat ze bepaalde feiten met een grotere of kleinere mate van nauwkeurigheid registreren, afhankelijk van de individuele fouten die door degenen die de overleveringen overbrachten, werden begaan. Deze teksten verschillen van andere hadiths die door een zeer groot aantal mensen zijn overgeleverd en onbetwistbaar authentiek zijn. [ Moslimspecialisten duiden de eerste aan met het woord Zanni en de tweede met het woord Qat'i.]

Ik heb de bevindingen die zijn gedaan tijdens een onderzoek van de hadiths vergeleken met die reeds uiteengezet in het gedeelte over de Koran en moderne wetenschap. De resultaten van deze vergelijking spreken voor zich. Het verschil is in feite behoorlijk verbazingwekkend tussen de nauwkeurigheid van de gegevens die in de Koran worden vermeld, in vergelijking met moderne wetenschappelijke kennis, en het zeer bedenkelijke karakter van bepaalde uitspraken in de hadiths over onderwerpen waarvan de toon in wezen wetenschappelijk is. Dit zijn de enige hadiths die in deze studie zijn behandeld.

Hadiths die als onderwerp hebben de interpretatie van bepaalde verzen van de Koran leiden soms tot commentaren die vandaag de dag nauwelijks aanvaardbaar zijn.

We hebben al de grote betekenis gezien van één vers (soera 36, vers 36) dat handelt over de Zon die "zijn loop voltrekt naar een vaste plaats". Hier is de interpretatie die ervan wordt gegeven in een hadith: "Bij zonsondergang . . . buigt de zon zich neder onder de Troon, en vraagt toestemming om weer op te staan, en die toestemming wordt verleend en dan (zal een tijd komen waarin) hij op het punt staat zich te buigen . . . hij zal toestemming vragen om zijn loop voort te zetten . . . hij zal worden bevolen om terug te keren vanwaar hij gekomen is en zo zal hij in het Westen opstijgen." (Sahih al-Boechari). De oorspronkelijke tekst (Het Boek van het Begin van de Schepping, Vol. IV pagina 283, deel 54, hoofdstuk IV, nummer 421) is vaag en moeilijk te vertalen. Deze passage bevat niettemin een allegorie die het idee impliceert van een loop die de Zon maakt ten opzichte van de Aarde: de wetenschap heeft bewezen dat het tegenovergestelde het geval is. De authenticiteit van deze hadith is twijfelachtig (Zanni).

Een andere passage uit hetzelfde werk (Het Boek van het Begin van de Schepping, vol. IV pagina 283, deel 54, hoofdstuk 6, nummer 430) schat de initiële stadia in de ontwikkeling van de embryo zeer vreemd in tijd in: een periode van veertig dagen voor de groepering van de elementen die de menselijke wezen moeten vormen, een andere periode van veertig dagen waarin de embryo wordt voorgesteld als 'iets dat zich vastklampt', en een derde periode van veertig dagen wanneer de embryo wordt aangeduid met de term 'geknaagde vlees'. Zodra de engelen zijn ingegrepen om te definiëren wat de toekomst van dit individu zal zijn, wordt er een ziel in hem geblazen. Deze beschrijving van embryonale evolutie komt niet overeen met moderne gegevens.

Terwijl de Koran absoluut geen praktische adviezen geeft over de geneesherenkunsten, behalve voor een enkele opmerking (soera 16, vers 69) over de mogelijkheid om honing te gebruiken als een therapeutisch hulpmiddel (zonder de ziekte te noemen), besteden de hadith's een groot deel van de ruimte aan deze onderwerpen. Een hele sectie van de collectie van al-Boechari (deel 76) is gewijd aan de geneeskunde. In de Franse vertaling door Houdas en Marcais loopt deze van pagina 62 tot 91 van volume 4, en in de tweetalige Arabisch/Engelse editie van Doctor Muhammad Muhsin Khan van pagina 395 tot 452, van volume VII. Er kan geen twijfel over bestaan dat deze pagina's enkele hadith's bevatten die speculatief zijn (Zanni), maar ze zijn als geheel interessant omdat ze een overzicht geven van de meningen over verschillende medische onderwerpen die op dat moment bestonden. Men kan daaraan verschillende hadith's toevoegen die in andere delen van al-Boechari's collectie zijn opgenomen en die een medische toon hebben.

Zo komen we in hen uitspraken tegen over de schadelijke gevolgen van het Boze Oog, tovenarij en de mogelijkheid van exorcisme; hoewel een bepaalde restrictie wordt opgelegd aan het betaald gebruiken van de Koran voor dit doel. Er is een hadith die benadrukt dat bepaalde soorten dadelpalm dienen als bescherming tegen de effecten van magie, en magie kan worden gebruikt tegen giftige slangbeten.

We zouden het echter niet moeten verwonderen om te vinden dat mensen, in een tijd waarin er beperkte mogelijkheden waren voor het wetenschappelijk gebruik van geneesmiddelen, werden geadviseerd om te vertrouwen op eenvoudige praktijken; natuurlijke behandelingen zoals aderlaten, hoestbehandeling en cauterisatie, kaal scheren tegen luizen, het gebruik van kameelmelk en bepaalde zaden zoals zwarte komijn, en planten zoals Indiase Qust. Het werd ook aanbevolen om een mat van palmblad te verbranden en de as ervan in een wond te doen om de bloeding te stoppen. In noodsituaties moesten alle beschikbare middelen die daadwerkelijk nuttig zouden kunnen zijn, worden ingezet. Het lijkt echter vooraf niet een heel goed idee om mensen te laten drinken van de urine van een kameel.

Vandaag de dag is het moeilijk om bepaalde verklaringen over onderwerpen die verband houden met verschillende ziekten, te onderschrijven. Daaronder vallen de volgende:
--de oorsprong van een koorts. Er zijn vier uitspraken die getuigen van het feit dat "koorts voortkomt uit de hitte van de hel" (al-Boechari, Boek van de Geneeskunde, vol. VII, hoofdstuk 28, pagina 416).

--het bestaan van een geneesmiddel voor elke ziekte: "Geen ziekte heeft God geschapen, maar Hij heeft ook de genezing ervan geschapen" (Ibid. hoofdstuk 1, pagina 396). Dit concept wordt geïllustreerd door de Hadith van de Vlieg. "Als een vlieg in het vat van een van u valt, laat hem het geheel (in het vat) dippen en dan weggooien, want in een van zijn vleugels is een ziekte en in de andere een genezing (tegengif voor die ziekte). d.w.z. de behandeling voor die ziekte" (Ibid. hoofdstuk 15-16, pagina's 462-463, ook Boek van het Begin van de Schepping deel 54, hoofdstukken 15 & 16).

--abortus veroorzaakt door het zien van een slang (die ook kan verblinden). Dit wordt vermeld in Boek van het Begin van de Schepping, Vol. IV (hoofdstuk 13 en 14, pagina's 330 & 334).

--bloedingen tussen de menstruaties. Boek van de Menstruatie (Menstruele Perioden) Vol. VI, deel 6, pagina's 490 & 495 bevat twee hadith's over de oorzaak van bloedingen tussen de menstruaties (hoofdstukken 21 & 28). Ze verwijzen naar twee vrouwen: in het geval van de eerste is er een beschrijving (niet gedetailleerd) van de symptomen, met de verklaring dat de bloeding voortkomt uit een bloedvat; in het geval van de tweede had de vrouw zeven jaar lang bloedingen tussen de menstruaties ervaren, en dezelfde vasculaire oorsprong wordt gesteld. Men zou hypothesen kunnen suggereren over de werkelijke oorzaken van het bovenstaande, maar het is niet gemakkelijk te zien welke argumenten op dat moment konden worden aangevoerd om deze diagnose te ondersteunen. Dit zou niettemin behoorlijk accuraat kunnen zijn geweest.

--de stelling dat ziekten niet overdraagbaar zijn. De verzameling hadiths van al-Boechari verwijst op verschillende plaatsen (hoofdstukken 19, 25, 30, 31, 53 en 54, Deel VII, deel 76, van het Boek van de Geneeskunde) naar bepaalde speciale gevallen, b.v. lepra (pagina 408), de pest (pagina’s 418 & 422), schurft bij kameel (pagina 447), en geeft ook algemene uitspraken. De laatste worden echter naast flagrant tegenstrijdige opmerkingen geplaatst: het wordt bijvoorbeeld aanbevolen om gebieden met de pest niet te bezoeken en uit de buurt van lepra’s te blijven.

Derhalve is het mogelijk te concluderen dat er bepaalde hadiths bestaan die wetenschappelijk onaanvaardbaar zijn. Er bestaat een twijfel rond hun authenticiteit. Het doel van de verwijzing naar hen ligt uitsluitend in de vergelijking die ze veroorzaken met de verzen van de Koran hierboven genoemd: deze bevatten geen enkele onjuiste uitspraak. Deze observatie heeft duidelijk aanzienlijk belang.

Men moet inderdaad bedenken dat bij de dood van de Profeet de leerstellingen die hij had ontvangen in twee groepen vielen:
--ten eerste kende een groot aantal gelovigen de Koran uit hun hoofd omdat, zoals de Profeet, zij hem vele, vele malen hadden voorgelezen; transcripties van de tekst van de Koran bestonden bovendien al tijdens de tijd van de Profeet en zelfs vóór de Hegira [De Hegira was in 622, tien jaar voor Mohammed's dood].

-ten tweede de leden van zijn volgelingen die het dichtst bij hem stonden en de gelovigen die zijn woorden en daden hadden getuige, hadden deze herinnerd en vertrouwden erop voor sUPport, naast de Koran, bij het definiëren van een opkomende doctrine en wetgeving.

In de jaren na de dood van de Profeet zouden teksten worden samengesteld die de twee groepen leerstellingen die hij had achtergelaten, registreerden. De eerste verzameling hadiths werd ongeveer veertig jaar na de Hegira uitgevoerd, maar een eerste verzameling Koran-teksten was al eerder gemaakt onder Caliph Abu Bakr, en in het bijzonder Caliph Uthman, de tweede van wie een definitieve tekst publiceerde tijdens zijn Califaat, d.w.z. tussen het twaalfde en het vierentwintigste jaar na Mohammed's dood.

Wat zwaar moet worden benadrukt, is de dispariteit tussen deze twee groepen teksten, zowel vanuit literair oogpunt als wat betreft hun inhoud. Het zou inderdaad ondenkbaar zijn om de stijl van de Koran te vergelijken met die van de hadiths. Wat meer is, wanneer de inhoud van de twee teksten in het licht van moderne wetenschappelijke gegevens wordt vergeleken, wordt men getroffen door de tegenstellingen daartussen. Ik hoop dat ik heb laten zien wat volgt:
--aan de ene kant, uitspraken in de Koran die vaak lijken op alledaagse zaken, maar die gegevens verbergen die de wetenschap later aan het licht zou brengen.

--aan de andere kant, bepaalde uitspraken in de hadiths die worden getoond als volkomen in overeenstemming met de ideeën van hun tijd, maar die meningen bevatten die vandaag de dag wetenschappelijk onaanvaardbaar worden geacht. Deze komen voor in een verzameling uitspraken over islamitische doctrine en wetgeving, wiens authenticiteit onbetwistbaar wordt erkend.

Tot slot moet worden opgemerkt dat Mohammed's eigen houding ten opzichte van de Koran heel anders was dan ten opzichte van zijn persoonlijke zegswijzen. De Koran werd door hem uitgeroepen tot een goddelijke Openbaring. Gedurende een periode van twintig jaar classificeerde de Profeet zijn secties met de grootste zorg, zoals we hebben gezien. De Koran vertegenwoordigde wat tijdens zijn leven geschreven en geleerd moest worden om deel uit te maken van de liturgie van de gebeden. De hadiths worden in principe gezegd een verslag te geven van zijn daden en persoonlijke reflecties, maar hij liet het aan anderen over om er een voorbeeld van te nemen voor hun eigen gedrag en om ze naar eigen inzicht te publiceren: hij gaf geen instructies.

Gezien het feit dat slechts een beperkt aantal *hadith* als uitdrukking van de gedachten van de Profeet met zekerheid kunnen worden beschouwd, moeten de anderen de gedachten van de mannen van zijn tijd bevatten, in het bijzonder met betrekking tot de hier aan de orde gestelde onderwerpen. Wanneer deze dubieuze of inauthentieke *hadith* vergeleken worden met de tekst van de Koran, kunnen we de mate meten waarin ze verschillen. Deze vergelijking benadrukt (als er nog behoefte aan zou zijn) het opvallende verschil tussen de geschriften uit deze periode, die bol staan van wetenschappelijk onjuiste verklaringen, en de Koran, het Boek van Schriftelijke Openbaring, dat vrij is van dergelijke fouten. [ De waarheid van de *hadith*, vanuit religieus oogpunt, staat buiten kijf. Wanneer ze echter over wereldlijke zaken gaan, is er geen verschil tussen de Profeet en andere mensen. Één *hadith* geeft een verslag van een uitspraak van de Profeet: "Wanneer ik u iets opdraag dat betrekking heeft op de Religie, gehoorzaam dan, en als ik u iets opdraag volgens mijn eigen mening (denk eraan dat) ik een mens ben". Al Saraksi in zijn 'Principes' (Al Usul) heeft deze verklaring als volgt overgeleverd: "Als ik iets naar u breng over uw religie, handel dan ernaar, en als ik u iets breng dat betrekking heeft op deze wereld, dan hebben jullie een betere kennis van jullie eigen wereldlijke zaken".]

   

 

[ ] [  ] [  ]  
← Terug naar Inhoudsopgave