|
Er zijn verschillende vragen in de Koran over het dierenrijk die onderwerp zijn van commentaren die een confrontatie met moderne wetenschappelijke kennis vereisen. Ook hier zou men echter een onvolledig beeld krijgen van alles wat de Koran over dit onderwerp bevat als men een passage zou weglaten zoals de volgende. In deze passage wordt de creatie van bepaalde elementen in het dierenrijk beschreven met als doel man te laten nadenken over de goddelijke Genade die aan hem wordt verleend. Het wordt in principe aangehaald om een voorbeeld te geven van de manier waarop de Koran de harmonieuze aanpassing van de Schepping aan de behoeften van de mens beschrijft; het betreft in het bijzonder de gevallen van mensen die in een landelijke omgeving wonen, omdat er niets is dat vanuit een ander perspectief kan worden bekeken.
-soera 16, verzen 5 tot 8:
"(God) heeft vee voor jullie geschapen en (jullie vinden) daarin warmte, nuttige diensten en voedsel, een gevoel van schoonheid wanneer jullie ze naar huis brengen en wanneer jullie ze naar de weide brengen. Ze dragen jullie zware lasten naar landen waar jullie niet zouden kunnen komen behalve met grote persoonlijke inspanning. Voorwaar, jullie Heer is Barmhartig en Genadig; (Hij heeft) paarden, ezels en mulen voor jullie geschapen om op te rijden en als versiering. En Hij heeft geschapen wat jullie niet weten."
Naast deze algemene opmerkingen geeft de Koran bepaalde gegevens over zeer diverse onderwerpen:
--voortplanting in het dierenrijk.
--verwijzingen naar het bestaan van diergemeenschappen.
--verklaringen over bijen, spinnen en vogels.
--opmerkingen over de bron van bestanddelen van dierlijke melk.
Dit wordt zeer summier behandeld in verzen 45 en 46, soera 53:
"(God) heeft de twee van een paar geschapen, het mannelijke en het vrouwelijke, uit een kleine hoeveelheid vloeistof wanneer deze wordt uitgestort."
De 'paar' is dezelfde uitdrukking als die we al hebben aangetroffen in de verzen die betrekking hebben op voortplanting in het plantenrijk. Hier worden de geslachten gegeven. Het absoluut opmerkelijke detail is de precisie waarmee wordt vermeld dat een kleine hoeveelheid vloeistof nodig is voor voortplanting. Het woord zelf dat 'zaad' aanduidt, wordt gebruikt. De relevantie van deze opmerking zal in het volgende hoofdstuk worden becommentarieerd.
--soera 6, Vers 38:
"Er is geen dier op aarde, geen vogel die met vleugels vliegt, dat (niet behoort tot) gemeenschappen zoals u. Wij hebben niets verwaarloosd in het Boek (van Beschikkingen). Dan zullen ze tot hun Heer worden bijeengebracht."
Er zijn verschillende punten in dit vers die commentaar behoeven. Ten eerste lijkt het erop dat er een beschrijving wordt gegeven van wat er met dieren gebeurt na hun dood: de Islam heeft blijkbaar geen leerstelling over dit punt. Vervolgens is er de predestinatie in het algemeen [ We zagen in de Inleiding tot het derde deel van dit boek wat men over predestinatie moest geloven in de toepassing ervan op de mens zelf.] die hier lijkt te worden genoemd. Het zou kunnen worden opgevat als absolute predestinatie of relatief, d.w.z. beperkt tot structuren en een functionele organisatie die gedragsmodi conditioneren: het dier reageert op verschillende externe impulsen in termen van een bepaalde conditionering.
Blach're stelt dat een oudere commentator, zoals Razi, van mening was dat dit vers alleen betrekking had op instinctieve handelingen waardoor dieren God aanbidden. Sheikh Si Boubakeur Hamza, in de commentaar op zijn vertaling van de Koran, spreekt van "het instinct dat, volgens de Goddelijke Wijsheid, alle wezens aanzet om zich te groeperen, zodat ze eisen dat het werk van elk lid de hele groep dient."
Dierlijk gedrag is de afgelopen decennia nauwlettend onderzocht, met het resultaat dat er daadwerkelijk dierlijke gemeenschappen zijn aangetoond. Natuurlijk worden de resultaten van het werk van een groep of gemeenschap al lange tijd onderzocht en dit heeft geleid tot de acceptatie van een gemeenschapsorganisatie. Het is echter pas recentelijk dat de mechanismen die over dit soort organisatie presideren voor bepaalde soorten zijn ontdekt. Het bestudeerde en meest bekende geval is ongetwijfeld dat van bijen, wiens gedrag aan de naam von Frisch is verbonden. Von Frisch, Lorenz en Tinbergen ontvingen de Nobelprijs van 1973 voor hun werk op dit gebied.
Wanneer specialisten op het gebied van het zenuwstelsel opvallende voorbeelden willen geven van de voortreffelijke organisatie die dierlijk gedrag stuurt, zijn de dieren waarnaar het vaakst wordt verwezen bijen, spinnen en vogels (met name trekvogels). Hoe dan ook, er bestaat geen twijfel dat deze drie groepen een model vormen van hoogontwikkelde organisatie.
Het feit dat de tekst van de Koran naar dit voorbeeldtrio in het dierenrijk verwijst, staat in absolute overeenstemming met het uitzonderlijk interessante karakter dat elk van deze dieren heeft vanuit wetenschappelijk oogpunt.
In de Koran zijn bijen het onderwerp van de langste commentaar:
--Soera 16, verzen 68 en 69: [ Men kan hier in het voorbijgaan opmerken, dat dit laatste vers het enige is in de Koran dat verwijst naar de mogelijkheid van een geneesmiddel voor de mens. Honing kan inderdaad nuttig zijn voor bepaalde ziekten. Elders in de Koran wordt geen verwijzing gemaakt naar enige geneeskundige kunsten, in tegenstelling tot wat over dit onderwerp is gezegd.]
"Uw Heer heeft de bijen geïnspireerd: Kies uw woningen in de heuvels, in de bomen en in wat (de mens) heeft gebouwd. Eet van alle vruchten en volg de wegen van uw Heer in nederigheid. Vanuit hun lichamen komt een vloeistof van verschillende kleuren, daarin is een geneesmiddel voor de mensen."
Het is moeilijk te weten wat er precies bedoeld wordt met de oproep om de wegen van de Heer nederig te volgen, tenzij dit in algemene termen wordt gezien. Alles wat gezegd kan worden, met betrekking tot de kennis die is verkregen van hun gedrag, is dat hier—zoals in elk van de drie dierlijke gevallen die als voorbeelden in de Koran worden genoemd—een opmerkelijke zenuworganisatie het gedrag ondersteunt. Het is bekend dat het patroon van de dans van een bij een middel is van communicatie naar andere bijen; op deze manier zijn bijen in staat om aan hun eigen soort de richting en afstand van bloemen te melden waarvan nectar verzameld moet worden. Het beroemde experiment dat door von Frisch is uitgevoerd, heeft de betekenis van de beweging van dit insect getoond, die bedoeld is om informatie tussen werkbijen over te dragen.
Spinnen worden in de Koran genoemd om de fragiliteit van hun verblijfplaats te benadrukken, die het meest fragiel van allemaal is. Ze hebben een toevluchtsoord dat, volgens de Koran, net zo precaire is als de verblijfplaats van degenen die meesters hebben gekozen die niet God zijn.
--soera 29, vers 41:
"Degenen die meesters kiezen die niet God zijn, zijn als de spin wanneer hij voor zichzelf een verblijfplaats neemt. Voorwaar, het meest fragiele verblijfplaats is de verblijfplaats van de spin. Als ze (maar) wisten."
Een spinnenweb bestaat inderdaad uit zijdraden die door de klieren van het dier worden afgescheiden en hun dikte is oneindig fijn. Hun fragiliteit kan niet door de mens worden nagebootst. Naturalisten zijn gefascineerd door het buitengewone patroon van werk dat wordt vastgelegd door de zenuwcellen van het dier, waardoor een geometrisch perfect web wordt geproduceerd.
Vogels worden vaak genoemd in de Koran. Ze verschijnen in episodes in het leven van Abraham, Jozef, David, Salomo en Jezus. Deze verwijzingen hebben echter geen enkele betrekking op het onderwerp in kwestie.
Het vers betreffende het bestaan van diergemeenschappen op de grond en vogelgemeenschappen in de lucht is hierboven vermeld:
--soera 6 vers 38:
"Er is geen dier op de aarde, geen vogel die op vleugels vliegt, dat (niet behoort tot) gemeenschappen zoals jullie. Wij hebben niets verwaarloosd in het Boek (van Decreten). Dan zullen ze tot hun Heer worden bijeengebracht."
Twee andere verzen benadrukken de strikte onderwerping van vogels aan Gods Macht.
--soera 16, vers 79:
"Kijken ze niet naar de vogels die onderworpen zijn in de atmosfeer van de hemel? Niemand kan hen ophouden (in Zijn Macht) behalve God."
--soera 67, vers 19:
"Hebben ze niet gekeken naar de vogels boven hen die hun vleugels uitslaan en inklappen? Niemand kan hen ophouden (in zijn Macht) behalve de Barmhartige." De vertaling van één enkel woord in elk van deze verzen is een zeer delicate aangelegenheid. De hier gegeven vertaling drukt het idee uit dat God de vogels in Zijn Macht ophoudt. Het Arabische werkwoord in kwestie is amsaka, wiens oorspronkelijke betekenis is 'met iemands hand op iets leggen, grijpen, vasthouden, iemand tegenhouden'.
Een verhelderende vergelijking kan worden gemaakt tussen deze verzen, die de uiterst nauwe afhankelijkheid van het gedrag van vogels van goddelijke orde benadrukken, en moderne gegevens die de mate van perfectie laten zien die bepaalde vogelsoorten hebben bereikt met betrekking tot de programmering van hun bewegingen. Het is alleen het bestaan van een migratieprogramma in de genetische code van vogels dat kan rekening houden met de uiterst lange en ingewikkelde reizen die zeer jonge vogels, zonder enige voorafgaande ervaring en zonder enige gids, in staat zijn te volbrengen. Dit komt bovenop hun vermogen om op een voorgeschreven datum terug te keren naar hun vertrekpunt. Professor Hamburger in zijn boek, Power and Fragility (La Puissance et la Fragilit”) [ Pub. Flammarion, 1972, Parijs.], geeft als voorbeeld het bekende geval van de 'mutton-bird' die in de Stille Oceaan leeft, met zijn reis van meer dan 16.500 mijl in de vorm van de letter 8 [ Hij maakt deze reis over een periode van zes maanden en keert met een maximale vertraging van een week terug naar zijn vertrekpunt.]. Het moet worden erkend dat de zeer ingewikkelde instructies voor een reis van dit soort simpelweg in de zenuwcellen van de vogel moeten worden opgenomen. Ze zijn absoluut geprogrammeerd, maar wie is de programmeur?
Dit is gedefinieerd in de Koran in strikte overeenstemming met de gegevens van de moderne kennis (soera 16, vers 66). De vertaling en interpretatie van dit vers hier gegeven is mijn eigen, omdat zelfs moderne vertalingen er doorgaans een betekenis aan geven die, naar mijn mening, nauwelijks aanvaardbaar is. Hier zijn twee voorbeelden:
--De vertaling van R. Blach're: [ Pub. G. P. Maisonneuve et Larose, 1966, Parijs,]
"Voorwaar, in uw vee is een les voor u! Wij geven u een zuivere melk om te drinken, uitstekend voor degenen die ervan drinken; (het komt) uit wat, in hun ingewanden, zich bevindt tussen verteerd voedsel en bloed."
--De vertaling van professor Hamidullah: [ Pub. Club Fran'ais du Livre, 1971, Parijs.]
"Voorwaar, er is voedsel voor de gedachte in uw vee. Uit wat er in hun ingewanden is, onder hun uitwerpselen en bloed, maken Wij u zuivere melk, gemakkelijk te drinken voor degenen die ervan drinken."
Als deze teksten aan een fysioloog zouden worden getoond, zou hij antwoorden dat ze uiterst obscure zijn, omdat er nauwelijks overeenstemming lijkt te zijn tussen hen en moderne opvattingen, zelfs niet op een zeer elementair niveau. Deze vertalingen zijn het werk van zeer eminente Arabisten. Het is een bekend feit, echter, dat een vertaler, zelfs een expert, fouten kan maken bij het vertalen van wetenschappelijke verklaringen, tenzij hij toevallig een specialist is in het betreffende vakgebied.
De meest geldige vertaling lijkt mij de volgende te zijn:
"Voorwaar, in vee is een les voor u. Wij geven u te drinken van wat er in hun lichamen is, komend van een verbinding tussen de inhoud van de darm en het bloed, een melk zuiver en aangenaam voor degenen die ervan drinken." (soera 16, vers 66)
Deze interpretatie komt zeer dicht in de buurt van de ene die wordt gegeven in de Muntakab, 1973, bewerkt door de Supreme Council for Islamic Affairs, Caïro, die steun zoekt voor zijn argumentatie in de moderne fysiologie.
Vanuit het oogpunt van zijn woordenschat kan de voorgestelde vertaling als volgt worden gerechtvaardigd:
Ik heb vertaald “in hun lichamen” en niet, zoals R. Blach're en professor Hamidullah hebben gedaan, 'in hun ingewanden'. Dit omdat het woord batn ook 'midden', “interieur van iets” betekent, evenals 'buik'. Het woord heeft hier geen betekenis die anatomisch precies is. 'In hun lichamen' lijkt perfect te passen bij de context.
De notie van een 'primaire oorsprong' van de bestanddelen van melk wordt uitgedrukt door het woord min (in het Engels 'van') en het idee van een verbinding door het woord baini. Deze laatste betekent niet alleen “onder” maar ook 'tussen' in de andere geciteerde vertalingen. Het wordt echter ook gebruikt om het idee uit te drukken dat twee dingen of twee mensen worden samengebracht.
Vanuit een wetenschappelijk oogpunt moeten fysiologische noties worden aangehaald om de betekenis van dit vers te begrijpen.
De stoffen die de algemene voeding van het lichaam waarborgen, komen voort uit chemische transformaties die plaatsvinden langs de gehele lengte van het spijsverteringskanaal. Deze stoffen komen voort uit de inhoud van de darm. Bij aankomst in de darm op het juiste stadium van chemische transformatie, passeren ze de wand ervan en naar de systemische circulatie. Deze passage vindt plaats op twee manieren: ofwel direct, door wat 'lymvaten' worden genoemd, ofwel indirect, door de portaalcirculatie. Deze leidt ze eerst naar de lever, waar ze veranderingen ondergaan, en van daaruit komen ze dan naar buiten om zich bij de systemische circulatie aan te sluiten. Op deze manier gaat alles door het bloedplasma.
De bestanddelen van melk worden afgescheiden door de melkklieren. Deze worden, zo te zeggen, gevoed door het product van de spijsvertering dat hen via het bloedplasma wordt gebracht. Bloedplasma speelt daarom de rol van verzamelaar en geleider van wat uit voedsel is geëxtraheerd, en het brengt voeding naar de melkklieren, de producenten van melk, zoals het dat doet naar elk ander orgaan.
Hier is het initiële proces dat alles anders in gang zet, de samenvoeging van de inhoud van de darmen en het bloed op het niveau van de darmwand zelf. Dit zeer precieze concept is het resultaat van de ontdekkingen die zijn gedaan in de chemie en fysiologie van het spijsverteringsstelsel. Het was totaal onbekend ten tijde van de Profeet Mohammed en is pas recent begrepen. De ontdekking van de bloedcirculatie werd door Harvey gedaan, ruwweg tien eeuwen na de Koranische Openbaring.
Ik ben van mening dat het bestaan in de Koran van het vers dat verwijst naar deze concepten geen menselijke verklaring kan hebben gezien de periode waarin ze werden geformuleerd.
|