De Evangelies en de Moderne Wetenschap. De Algemene Stambomen van Jezus
Onofficiële machinevertaling van de Engelse uitgave (tr. Alastair D. Pannell and Maurice Bucaille); niet nagekeken. Engels origineel.
Ten eerste zijn er echter vele beschrijvingen die verwijzen naar wonderen die zich nauwelijks lenen voor wetenschappelijke commentaar. De wonderen betreffen mensen – de genezing van de zieken (de gestoorden, blinden, verlamden; de genezing van melaatsen, de opstanding van Lazarus) alsmede de puur materiële verschijnselen die buiten de wetten der natuur liggen (de beschrijving van Jezus die over water liep dat hem droeg, de verandering van water in wijn). Soms wordt een natuurlijk verschijnsel vanuit een ongebruikelijke hoek gezien, doordat het tijds element zeer kort is: de onmiddellijke bedwinging van de storm, het ogenblikkelijke verwelken van de vijgenboom, de wonderlijke vangst van vissen, alsof alle vissen in de zee tezamen naar precies de plaats waren gekomen waar de netten werden uitgeworpen.
God grijpt in Zijn Almachtige Macht in al deze episodes in. Men hoeft niet te worden verrast door wat Hij in staat is te verrichten; naar menselijke maatstaven is het verbazingwekkend, maar voor Hem niet. Dit betekent geenszins dat een gelovige de wetenschap moet vergeten. Een geloof in goddelijke wonderen en in de wetenschap is volstrekt verenigbaar: het een is op een goddelijke schaal, het andere op een menselijke.
Persoonlijk ben ik zeer bereid te geloven dat Jezus een melaat heeft genezen, maar ik kan niet accepteren dat een tekst als authentiek en door God geïnspireerd wordt verklaard wanneer ik lees dat er slechts twintig geslachten bestonden tussen de eerste mens en Abraham. Lucas zegt dit in zijn Evangelie (3, 23-28). We zullen in een ogenblik de redenen zien die aantonen waarom Lucas' tekst, zoals de tekst in het Oude Testament over hetzelfde thema, eenvoudigweg een product is van menselijke verbeelding.
De Evangelies (zoals de Koran) geven ons dezelfde beschrijving van de biologische oorsprong van Jezus. De vorming van Jezus in de moederschoot vond plaats in omstandigheden die buiten de wetten van de natuur lagen die gemeengoed zijn voor alle mensen. Het eicel, geproduceerd door de eierstok van de moeder, hoefde niet te worden verenigd met een zaadcel, die van zijn vader had moeten komen, om een embryo en dus een levensvatbaar kind te vormen. Het verschijnsel van de geboorte van een normaal individu zonder de bevruchtende werking van de mannelijke wordt 'parthenogenese' genoemd. In het dierenrijk kan parthenogenese onder bepaalde omstandigheden worden waargenomen. Dit is waar voor diverse insecten, bepaalde ongewervelden en, zeer af en toe, een select ras van vogels. Door middel van experimenten is het mogelijk geweest, bijvoorbeeld bij bepaalde zoogdieren (vrouwelijke konijnen), om de beginfase van een ontwikkeling van het eicel tot een embryo te verkrijgen in een uiterst rudimentaire fase zonder enige tussenkomst van een zaadcel. Het was echter niet mogelijk om verder te gaan en een voorbeeld van volledige parthenogenese, hetzij experimenteel of natuurlijk, is onbekend. Jezus is een uniek geval. Maria was een maagdmoeder. Zij behield haar maagdelijkheid en had geen kinderen behalve Jezus. Jezus is een biologische uitzondering. [ De Evangelies verwijzen soms naar Jezus' 'broers' en 'zusters' (Mattheüs 13, 46-60 en 64-68; Marcus 6, 1-6; Johannes 7, 3 en 2, 12). De Griekse woorden die gebruikt worden, adelphoi en adelphai, betekenen inderdaad biologische broers en zusters; ze zijn hoogstwaarschijnlijk een gebrekkige vertaling van de oorspronkelijke Semitische woorden die eenvoudigweg 'neef' betekenen. In dit geval waren het wellicht neven.]
De stambomen van JezusDe twee stambomen die in de Evangelies van Mattheüs en Lucas voorkomen, geven aanleiding tot problemen van geloofwaardigheid, overeenstemming met wetenschappelijke gegevens en dus authenticiteit. Deze problemen vormen een bron van groot ongemak voor christelijke commentatoren omdat deze weigeren te zien in hen wat zeer voor de hand ligt: het product van menselijke verbeelding. De auteurs van de Sacerdotale tekst van Genesis, de zesde eeuw v.Chr., waren al geïnspireerd door verbeelding voor hun stambomen van de eerste mensen. Het inspireerde Mattheüs en Lucas opnieuw voor de gegevens die ze niet uit het Oude Testament haalden. Men moet meteen opmerken dat de mannelijke stambomen absoluut geen relevantie hebben voor Jezus. Zou men een stamboom willen geven aan de enige zoon van Maria, die geen biologische vader had, dan zou dat de stamboom van zijn moeder Maria moeten zijn. Hier is de tekst van de Revised Standard Version of the Bible, 1952: De stamboom volgens Matteüs staat aan het begin van zijn Evangelie: "Het boek van de stamboom van Jezus Christus,
Zo waren alle geslachten van Abraham tot David veertien geslachten, en van David tot de deportatie naar Babylon veertien geslachten, en van de deportatie naar Babylon tot de Christus veertien geslachten". (Mattheüs, I, 1-17) De stamboom die door Lucas (3, 23-38) wordt gegeven, is anders dan die van Mattheüs. De tekst die hier wordt weergegeven, is van de Revised Standard Version of the Bible: "Jezus, toen hij met zijn bediening begon, was ongeveer dertig jaar oud, als zoon (zoals men dacht) van Jozef, de zoon van Heli, de zoon van Matthat, de zoon van Levi, de zoon van Melchi, de zoon van Jannai, de zoon van Jozef, de zoon van Mattathias, de zoon van Amos, de zoon van Nahum, de zoon van Esli, de zoon van Naggai, de zoon van Maath, de zoon van Mattathias, de zoon van Semein, de zoon van Josech, de zoon van Joda, de zoon van Joanan, de zoon van Rhesa, de zoon van Zerubbabel, de zoon van Shealtiel, de zoon van Neri, de zoon van Melchi, de zoon van Addi, de zoon van Cosam, de zoon van Elmadam, de zoon van Er, de zoon van Joshua, de zoon van Eliezer, de zoon van Jorim, de zoon van Matthat, de zoon van Levi, de zoon van Simeon, de zoon van Juda, de zoon van Jozef, de zoon van Jonam, de zoon van Eliakim, de zoon van Melea, de zoon van Menna, de zoon van Mattatha, de zoon van Nathan, de zoon van David, de zoon van Jesse, de zoon van Obed, de zoon van Boaz, de zoon van Sala, de zoon van Nahshon, de zoon van Amminadab, de zoon van Admin, de zoon van Ami, de zoon van Hezron, de zoon van Perez, de zoon van Juda, de zoon van Jacob, de zoon van Isaac, de zoon van Abraham, de zoon van Terah, de zoon van Nahor, de zoon van Serug, de zoon van Reu, de zoon van Peleg, de zoon van Eber, de zoon van Shelah, de zoon van Cainan, de zoon van Arphaxad, de zoon van Shem, de zoon van Noach, de zoon van Lamech, de zoon van Methuselah, de zoon van Enoch, de zoon van Jared, de zoon van Mahalaleel, de zoon van Cainan, de zoon van Enos, de zoon van Seth, de zoon van Adam, de zoon van God." De stambomen worden duidelijker wanneer ze in twee tabellen worden gepresenteerd, één die de stamboom vóór David laat zien en de andere na hem. Stamboom van Jezus, vóór David
|
||||||||||
Variaties in de manuscripten en in relatie tot het Oude TestamentLos van variaties in spelling, dient het volgende te worden vermeld: a) Het Evangelie van MatteüsDe stamboom is verdwenen uit het Codex Bezae Cantabrigiensis, een zeer belangrijk zesde-eeuws manuscript in zowel Grieks als Latijn. Het is volledig verdwenen uit de Griekse tekst en ook een groot deel van de Latijnse tekst. Het kan heel eenvoudig zijn dat de eerste pagina's verloren zijn gegaan. Men moet hier opmerken dat Matteüs grote vrijheden heeft genomen met het Oude Testament. Hij heeft de stambomen verkleind voor het oogmerk van een vreemde numerieke demonstratie (die hij uiteindelijk niet geeft, zoals we zullen zien). b) Het Evangelie van Lucas
De belangrijkste variatie is de Codex Bezae Cantabrigiensis die Lucas een grillige stamboom toeschrijft, afkomstig van Matteüs, en waar de kopiist vijf namen aan heeft toegevoegd. Helaas is de stamboom van Matteüs' Evangelie verdwenen uit dit manuscript, waardoor vergelijking niet meer mogelijk is.
|
Kritische beschouwing van de tekstenHier staan we voor twee verschillende stambomen die één essentieel punt gemeen hebben, namelijk dat ze allebei via Abraham en David verlopen. Om deze beschouwing te vergemakkelijken, zullen we het geheel verdelen in drie kritische secties: -Van Adam tot Abraham.
|
Commentaren van moderne experts in exegese
In zijn boek De evangelies van de kindertijd (1967) Les Evangiles de l'Enfance) [ Pub. Editions du Seuil, Parijs.], Cardinal Daniélou investeert Matteüs' 'numerieke schematisering' met een symbolische waarde van het grootste belang, omdat het juist dit is dat Jezus's afstamming vaststelt, wat ook door Lucas wordt beweerd. Voor hem zijn Lucas en Matteüs 'historici' die hun 'historische onderzoek' hebben voltooid, en de 'genealogie' is 'afgenomen van de archieven van Jezus' familie'. Het moet hier worden toegevoegd dat deze archieven nooit zijn gevonden. [ Hoewel de auteur ons verzekert dat hij het bestaan van deze vermeende familiearchieven kent uit de Ecclesiastische Geschiedenis van Eusebius Pamphili (over wiens respectabiliteit veel te zeggen zou zijn), is het moeilijk te zien waarom Jezus' familie twee genealogische bomen zou hebben die noodzakelijkerwijs verschillend waren, simpelweg omdat elk van de twee zogenaamde 'historici' een genealogie gaf die aanzienlijk verschilde van de andere met betrekking tot de namen van degenen die onder Jezus' voorouders figureren.] Cardinal Daniélou veroordeelt iedereen die zijn standpunt bekritiseert, hals over kop. "Het is de westerse mentaliteit, het gebrek aan kennis van het Joods-Christelijke geloof en het ontbreken van een Semitische blik die zo veel experts in exegese hebben doen dwalen bij de interpretatie van de Evangeliën. Ze hebben hun eigen categorieën op hen geprojecteerd: (sic) Platons, Cartesius, Hegel en Heidegger. Het is gemakkelijk te zien waarom alles in hun gedachten door elkaar wordt gehusseld." Plato, Descartes, Hegel en Heidegger hebben uiteraard niets te maken met de kritische houding die men ten opzichte van deze grillige genealogieën kan hebben. In zijn zoektocht naar de betekenis van Matteüs' 3 x 14, breidt de auteur zich uit over vreemde veronderstellingen. Deze zijn hier het vermelden waard: "Wat er bedoeld kan worden, zijn de gemeenschappelijke tien weken van de Joodse Apocalyps. De eerste drie, die overeenkomen met de tijd van Adam tot Abraham, zouden worden afgetrokken; er zouden dan zeven weken jaren overblijven, de eerste zes zouden overeenkomen met de zes maal zeven die de drie groepen van veertien vertegenwoordigen en de zevende zou beginnen met Christus, met wie het zevende tijdperk van de wereld begint." Uitleg als deze zijn alle commentaar waard! De commentatoren van de Ecumenische Vertaling-Nieuwe Testament-geven ons ook numerieke variaties van apologetische aard die even onverwacht zijn: Voor Matteüs' 3 x 14: a) 14 kan het numerieke totaal zijn van de 3 consonanten in de Hebreeuwse naam David (D= 4, V= 6), dus 4+6+4= 14. b) 3 x 14 = 6 x 7 en "Jezus kwam aan het einde van de zesde week van de Heilige geschiedenis die begon met Abraham." Voor Lucas geeft deze vertaling 77 namen van Adam tot Jezus, waardoor het getal 7 opnieuw opduikt, deze keer door 77 te delen door 7 (7x 11= 77). Het is heel duidelijk dat voor Lucas het aantal variaties waarbij woorden worden toegevoegd of afgetrokken zodanig is dat een lijst van 77 namen volledig kunstmatig is. Het heeft echter het voordeel zich aan te passen aan deze numerieke spelletjes. De genealogieën van Jezus zoals ze voorkomen in de Evangeliën, kunnen misschien het onderwerp zijn dat christelijke commentatoren ertoe heeft aangezet hun meest karakteristieke vete van dialectische acrobatiek uit te voeren, vergelijkbaar met de verbeelding van Lucas en Matteüs.
|
|
← Terug naar Inhoudsopgave |